Đầu tư vốn xã hội

(DĐDN) Chủ tịch Quỹ đầu tư Viasa - TS Alan Phan - đã dành cho DĐDN cuộc trò chuyện về một chủ đề có ý nghĩa quyết định vị thế lẫn cơ hội đầu tư của các DN trong tương lai, đó là vốn xã hội.

Đầu tư vốn xã hội

Cohen và Prusak (2001) định nghĩa: “Vốn xã hội bao gồm phần lớn sự hợp tác xây dựng giữa những con người với nhau: Sự tin tưởng, sự hiểu biết lẫn nhau, và sự chia sẻ những giá trị đạo đức, phong cách nối kết những thành viên trong các tập đoàn, các cộng đồng lại với nhau làm cho việc phối hợp hành động có khả năng thực hiện được”.

Lựa chọn của mỗi người!

Một DN muốn thành công lâu dài thì phải rất quan tâm đẩy mạnh vốn xã hội. Cụ thể và đầu tiên, DN phải quan tâm đến nhân lực lao động – cốt lõi vốn xã hội quan trọng trong công việc kinh doanh và xây dựng nền tảng DN -, quan tâm đến cộng đồng xung quanh để gây dựng, thiết lập và giữ vững niềm tin vào DN từ khách hàng, đối tác đến nhân viên.

Nhưng đó là điều không thể bắt buộc và các chủ DN cũng không phụ thuộc vào những trách nhiệm xã hội, như một phần của việc xây dựng và khơi thông vốn xã hội. Lẽ dĩ nhiên, một Cty có trách nhiệm đối với cộng đồng, xã hội, biết lo cho môi trường, cộng đồng xung quanh sẽ là một Cty có cơ hội và nền tảng để thành công, phát triển bền vững trong lâu dài.

Các DN lớn không chỉ quan tâm thể hiện trách nhiệm cộng đồng xã hội mà còn coi đó như một nguồn vốn cần được phát huy, tận dụng để một mặt thể hiện hiệu quả kinh doanh của DN mình; mặt khác đó cũng là bệ phóng để DN đã làm ăn tốt sẽ càng có cơ hội ăn nên làm ra tốt hơn. Cũng vì vậy, hiểu theo nghĩa ngược lại, khi nói về một DN đã phát huy và tận dụng tốt vốn xã hội, người ta sẽ nghĩ ngay về một doanh nghiệp lớn, có tiềm lực tài chính mạnh, dám đầu tư cho các vốn liếng, tài nguyên vô hình.

Với những DN mới, quy mô nhỏ, con đường phát huy và tận dụng vốn xã hội sẽ còn nhiều gập ghềnh, và đó hẳn sẽ là ưu tiên thuộc hàng thứ yếu nếu so với mục tiêu phát triển kinh doanh. Những DN nhỏ luôn phải lo cho sự sống còn của mình trước khi nghĩ đến gây dựng vốn xã hội. Đó cũng là yếu điểm trong cạnh tranh khiến DN nếu trụ vững kinh doanh, sẽ phải mất thêm nhiều thời gian mới có thể lớn hơn, thực sự thành công và tận dụng điều đó để bước tới.

Trong bối cảnh kinh tế VN vẫn đang còn nhiều thách thức và kinh tế thế giới cũng đang chuyển động theo những chiều hướng khó lường, việc phát huy vốn xã hội đối với các DN Việt sẽ gặp nhiều khó khăn, rào cản hơn so với các DN trong cùng khu vực hoặc trên trường quốc tế.

Rào cản nội tại và trước nhất là nền kinh tế VN, các DN VN vẫn đang ở trong thời kỳ vừa đi ra biển lớn, sức khỏe còn non yếu và khả năng đề kháng trước sóng to, gió mạnh chưa cao. DN và cả nền kinh tế sẽ phải tập trung mọi nguồn lực để xây dựng nền tảng kinh doanh, hơn là đầu tư cho vốn xã hội. Đương nhiên trong bối cảnh này thì đầu tư vật lực, nhân lực vào vốn xã hội sẽ dễ bị xem là một sự lãng phí và chưa thật cần thiết.

Phát huy vốn xã hội

Nhưng để phát triển lâu dài và bền vững, dù tập trung vào xây dựng nền tảng kinh doanh và tăng sức đề kháng khi hội nhập, những DN đủ nguồn lực vẫn phải tính chuyện đầu tư vốn xã hội, với mức độ có thể nhỏ giọt, chứ chưa thực sự mạnh mẽ và có thể cho thấy hiệu quả tức thời. Một số DN VN hiện nay đã có công nghệ riêng, có thương hiệu và có lối đi riêng. Chẳng hạn như Trung Nguyên Café, Vinamit, Vinamilk… Nhưng con số các DN như vậy không nhiều. Hầu hết các DN vẫn phải đau đầu với bài toán chuẩn bị vị thế cho tương lai hay cứ phải giải quyết những vấn đề trước mắt rồi đến đâu hay đó. Nếu so với các quốc gia lân cận trong khu vực, thì về mặt phát huy vốn xã hội ở các thang bậc vi mô, trung mô, DN VN gần như chưa có gì, và vốn xã hội một khi chưa được khơi lên, được quan tâm đúng mức, cũng gần như không giúp được gì cho DN VN trong việc củng cố vị thế kinh doanh như mong muốn. Đây chắc chắn sẽ là một bất lợi khi kinh tế và DN VN vượt qua được những thách thức của năm 2012, trong bão khủng hoảng chung của toàn cầu.

Năm 2012, kinh tế thế giới dự đoán vẫn còn rất xấu. Kinh tế VN khó thoát khỏi trường điện từ ảnh hưởng, chưa kể chúng ta cũng đang trong giai đoạn tái cấu trúc và xáo trộn, nhiều thứ sẽ phải làm lại từ đầu. Một môi trường kinh doanh và điều kiện nói chung đang có nhiều thay đổi và đầy khó khăn sẽ khiến các DN, đặc biệt là các DN tư nhân bắt buôc phải hạn chế việc đầu tư vốn xã hội, đầu tư cho nhân lực, con người, cho những mục tiêu xã hội lớn lao. Như vậy, sẽ còn rất lâu nữa cộng đồng DN VN mới thực sự khơi thông nguồn vốn quý giá phát triển bền vững và tăng cao sức cạnh tranh. Nền kinh tế - xã hội VN cũng sẽ còn xa mới có thể đạt tới những gì mà vốn xã hội đã mang đến cho các quốc gia phát triển. Mọi lựa chọn đều có cái giá của nó. Cái giá phải trả trước mắt của chúng ta là tồn tại, vượt qua thách thức cam go của yếu nghèo, được đánh đổi bằng sự chuẩn bị và đắc thụ những vị thế tương lai.

Lê Mỹ (ghi)